Roemenië, is dat niet het land van …

1. Roemenië, is dat niet het land van …?

Transsylvanië, bestaat dat echt of is het een land uit een horrorsprookje?

Vóór we de bruiloft in een orthodoxe kerk in de hoofdstad Boekarest mogen bijwonen, maken we een reis door Roemenië. We vragen ons van te voren af wat we al weten van dat land. Vage gedachten aan beren en wolven in de bergen, kastelen, Ceaușescu, Roma, het Byzantijnse geloof, de Italiaans aandoende taal. We aarzelen even of er nog steeds het Cyrillisch alfabet wordt gebruikt. En we kennen het verhaal over Graaf Dracula, de oude vampier in Transsylvanië. Geschreven in 1897 door Bram Stoker, en vele malen verfilmd. Transsylvanië, bestaat dat echt of is het een land uit een horrorsprookje?

reisverhaal, Roemenie
Neagu Djuvara, A Brief Illustrated History of Romanians

We volgen grotendeels de door de aanstaande bruidegom gesuggereerde route. Het boek dat hij ons gaf: “A brief illustrated history of Romanians, Neagu Djuvara (Humanitas, 2014)” lezen we van kaft tot kaft. Bovengenoemde vage gedachten krijgen in onderstaand verslag wat meer helderheid.

Voor Roemenië als eenheid bestond, definitief op 1 december 1918, werden de deelgebieden vaak bevochten. Het land werd sinds de eerste eeuw van onze jaartelling aangevallen of bezet door Barbaren, Vandalen, Hunnen, Goten, Romeinen, Bulgaren, Duitsers, Hongaren, Oostenrijkers, Tsjechen, Turken (Ottomanen), Russen (lijst niet compleet).

Berlijn, Armando, 1982, reisverhaal, Roemenië
Berlijn, Armando, Uitgeverij Augustus, 1982

Het land doet ons denken aan wat Armando schreef over “schuldig landschap”. Onder deze noemer maakte deze kunstschilder, beeldhouwer, dichter, schrijver, violist, acteur, journalist, film-, televisie- en theatermaker in de eerste helft van de zeventiger jaren reeksen schilderijen en tekeningen.

“Een schuldig landschap is een landschap dat heeft zien gebeuren.”

“Een schuldig landschap”, schreef hij, ” is een landschap dat heeft zien gebeuren, want in landschappen, in de schone natuur, vinden vaak de afgrijselijkste opvoeringen plaats. Veldslagen. Sluipmoorden. Man tegen man. Aanleg en onderhoud van de kampementen. Barakken. Plekken ter kwelling van weerloze schepsels. Voornoemd landschap heeft zich daar nooit iets van aangetrokken, is zelfs zo schaamteloos geweest om gewoon door te groeien, het is een schande, ik raak er niet over uitgesproken. De confrontatie natuur-cultuur is een onbarmhartig gebeuren, gaat met pijn gepaard, geloof dat maar. Jaja, ik weet wel, het is zinloos om de natuur schuldig te noemen, maar kunst is ook zinloos, daarom is kunst zo onontbeerlijk. En gewetenloos. Sinngebung des Sinnlosen.” (Armando, Berlijn, 1982). 

routesuggesties, reisverhaal, roemenie
Routesuggesties Roemenië

2. Roemenië, is dat niet het land van … Dracula?

De naam Dracula is verzonnen door Bram Stoker. Hier en daar lees je dat Dracula Roemeens is voor “de zoon van Dracul”. Onze privé-expert, de bruidegom-in-spe, zegt er dit over: “… Dracula betekent niet de zoon van… Het betekent eigenlijk niets, het is ‘just a reference to his roots’ “. De vertaling van Dracul was vroeger Draak, dat komen we zo meteen te weten, maar is geleidelijk, en om begrijpelijke redenen, veranderd in Duivel.

Deze Vlad was een nationale held, zegt het gerucht, omdat hij de Turken zo dapper bestreed.

Het gerucht gaat dat de Roemenen, eenmaal bevrijd van het communistische juk, verbaasd waren over de slechte naam die Dracul in het westen had. Deze Vlad was een nationale held, zegt het gerucht, omdat hij de Turken zo dapper bestreed. Tot ze het verhaal van Stoker onder ogen kregen …. (die zich overigens voor het verhaal liet inspireren door The Vampyre, een zo’n tachtig jaar eerder geschreven kort verhaal van John Polidori). Zou het een kern van waarheid hebben? We weten het niet. Even terzijde schuiven maar.

Wel zien we met eigen ogen hoe het horrorverhaal uit de negentiende eeuw de fantasie van kasteeleigenaars in Roemenië prikkelt. En die van de toeristen misleidt. In de middeleeuwse stad Sighisoara, bij het kasteel van Hunedoara, in en rondom het kasteel Bran, allemaal verwijzen ze naar het vampierverhaal. “Kijk: hier is hij geboren, hier is hij gestorven, hier hield hij zijn feesten”. Hij is geboren in Sighisoara, dat klopt. Je kunt zijn geboortehuis bezoeken. Maar hij hield zijn beruchte feesten in Târgoviște, en niet in Bran. Hij stierf niet in Hunedoara, maar op weg van Boekarest naar Giurgiu.

Vlad Țepeș (schilderij in Ambras kasteel Innsbruck Oostenrijk) bron: internet
Vlad Țepeș (schilderij in Ambras kasteel Innsbruck Oostenrijk) bron: Wikipedia https://en.wikipedia.org/wiki/Vlad_the_Impaler

Voor de echte Dracula moeten we terug in de tijd. In 1348 richtte de Engelse koning Edward III een Orde op, de Order of the Garter, de Orde van de Kousenband (leuk weetje: uit die tijd stamt ook de uitspraak “honi soit qui mal y pense”). Drie jaar later richtte de Franse koning Jan II ook een Orde op, de Orde van de Ster. In Hongarije waren ze eerder met hun Ridderordes: de Orde van St. Joris werd rond 1326 opgericht door koning Karel I van Hongarije. Maar keizer Sigismund van Luxemburg, ook koning van Hongarije, kwam pas in 1408 met de Orde van de Draak. Dus St. Joris heeft bijna een eeuw moeten wachten op zijn Draak. Als het over Ordes gaat dan.

Na dit huiswerk -bent u er nog?- komen we dichter bij Dracula. Sigismund mocht een zekere Vlad II uit Wallachije wel en benoemde hem tot Ridder in de Orde van de Draak. Die was daar trots op en noemde zich Vlad Dracul. Hij liet ook munten slaan met de afbeelding van een draak, toen hij voivode (krijgsheer) van Wallachije werd. Een van zijn zonen, Vlad III, die zijn vader opvolgde in 1456, staat model voor Dracula zoals wij die kennen.

Wie niet gehoorzaamde werd levend gespietst, waarbij de dood pas na enkele dagen verlossing bood.

Deze Vlad Dracul, bijgenaamd De Spietser (Țepeș in het Roemeens), was wreder dan de gemiddelde Europeaan of Ottomaan. Hij hield bijvoorbeeld een groot feest voor alle kreupelen, dieven en bedelaars in de stad Târgoviște, liet de hal afsluiten en in brand steken. Wie niet gehoorzaamde werd levend gespietst, waarbij de dood pas na enkele dagen verlossing bood. Dat deed hij ook met Turkse soldaten, en met Saksische detailhandelaars die ondanks zijn verbod doorgingen met hun handel. Zelfs vrouwen en kinderen moesten eraan geloven.

Bron: Wikimedia Commons Woodcut from the title page of a 1499 pamphlet published by Markus Ayrer in Nuremberg. It depicts Vlad III "the Impaler" (identified as Dracole wyade = Draculea voivode) dining among the impaled corpses of his victims. Original caption: Hie facht sich an ein graussemliche erschrockenliche hystorien von dem wilden wütrich Dracole wayde. Wie er die leut gespist hat, und gepraten, und mit den haubtern in in einem kessel gesoten, und wie er die leut geschunden hat und zerhacken lassen als ein kraut. Item er hat auch den mütern ire kind gepraten und sy haben müssen selber essen. Und vil andere erschrockenliche ding die in dissem Tractat geschriben stend. Und in welchem land er geregiret hat.
Bron: Wikimedia Commons Woodcut from the title page of a 1499 pamphlet published by Markus Ayrer in Nuremberg. It depicts Vlad III “the Impaler” (identified as Dracole wyade = Draculea voivode) dining among the impaled corpses of his victims. Original caption: Hie facht sich an ein graussemliche erschrockenliche hystorien von dem wilden wütrich Dracole wayde. Wie er die leut gespist hat, und gepraten, und mit den haubtern in in einem kessel gesoten, und wie er die leut geschunden hat und zerhacken lassen als ein kraut. Item er hat auch den mütern ire kind gepraten und sy haben müssen selber essen. Und vil andere erschrockenliche ding die in dissem Tractat geschriben stend. Und in welchem land er geregiret hat.

Samengevat:

Vlad Dracul III kwam niet uit Transsylvanië, was geen vampier, geen oude graaf en geen nachtmens. Hij was voivode van Wallachije, krijgsheer tegen de Turken, die het land toentertijd bezetten. De oorlog tegen de Turken won hij niet, ook niet toen hij steun zocht in Transsylvanië en Hongarije. Daar werd hij gevangen gezet maar in 1476 weer teruggestuurd naar Târgoviște om nogmaals te proberen de Turken weg te krijgen. Binnen een paar weken werd hij vermoord, niemand weet door wie. Zijn hoofd werd in honing – ja honing!-verpakt en versleept naar Constantinopel, het huidige Istanbul.

Wat een verhaal.

Maar dat Transsylvanië bestaat dus wel echt!

PS Die Habsburger lip is erin geschilderd, vonden ze toen beter blijkbaar. In het echt zag Vlad III er zo uit, volgens een ooggetuige:

“He was not very tall, but very stocky and strong, with a cold and terrible appearance, a strong and aquiline nose, swollen nostrils, a thin reddish face in which very long eyelashes framed large wide-open green eyes; the bushy black eyebrows made them appear threatening. His face and chin were shaven, but for a moustache. The swollen temples increased the bulk of his head. A bull’s neck connected his head to his body from which black curly locks hung on his wide-shouldered person.”
— Niccolò Modrussa

3. Roemenië, is dat niet het land van…Transsylvanië? Of meer?

Hij heeft aan zijn glunderende gezicht te zien wel zin in een geintje. Hij bekijkt de paspoorten, keurt ze goed, en zegt dat we nu de grens naar Servië oversteken.

We steken de grens over en rijden van het Hongaarse Mako naar het Roemeense Timiș. De douanier van dienst wordt door een oudere dikke collega opzij geduwd als wij de grens willen oversteken. Hij heeft aan zijn glunderende gezicht te zien wel zin in een geintje. Hij bekijkt de paspoorten, keurt ze goed, en zegt dat we nu de grens naar Servië oversteken. Wij kijken verbaasd, volgens ons is dit toch Roemenië? Hij moet zelf het hardst lachen om zijn grap. Naar Servië gaan is in zijn ogen vermoedelijk een heel foute keuze.

De grenzen van Roemenië staan dan wel vast sinds 1918, maar bij de inwoners van de verschillende gebieden leeft de grenskwestie nog steeds. Net als de taalkwestie. Dat zullen we vaker zien. We rijden verder en zoeken een plek om Roemeens geld te pinnen en een vignet voor de auto. Natuurlijk kiezen we voor een geldigheid van 30 dagen, de bruiloft is nog lang niet in zicht.

3greaterroemenie
By Andrei Nacu – English Wikipedia [1], Public Domain, Link
Roemenië is ontstaan uit drie grote gebieden: eerst Wallachije, zuidoost, daarna Moldavië, noordoost en uiteindelijk ook Transsylvanië, west. Het gebied Bassarabië hoort er volgens sommige Roemenen ook nog bij, maar nu is het voor een deel Oekraïne en vooral het land Moldavië (niet te verwarren met de Roemeense streek Moldavië).

We zien de eerste zonnebloemen. Later zullen we langs eindeloze velden met zonnebloemen rijden, honderden hectares groot, afgewisseld door honderden hectares graan en honderden hectares mais. Transsylvanië betekent – zoals wel voor zich spreekt – “aan de andere kant van het bos”. En dat bos groeit op het Apuseni gebergte, ook wel gezien als de westelijke Karpaten.

Photo: Zonnebloemen (c) 2016 Pawi & Chaperon
Photo: Zonnebloemen (c) 2016 Pawi & Chaperon

De huizen staan langs de weg. Elke stad of dorp is als lintbebouwing opgezet. De huizen maken een Duitse indruk, zijn meestal vierkant met een torentje in een van de hoeken ingebouwd. Sober en mooi. Transsylvanië heet in het Duits Siebenburgen, naar de zeven belangrijkste steden in dit gebied. Het hele gebied ademt nog de sfeer van de Duitsers die hier lang hebben gewoond.

Foto: Ruhe Ort, 2016 Pawi & Chaperon.
Foto: Ruhe Ort, 2016 Pawi & Chaperon.

In het eerste dorp waar we wat langer blijven, Aurel Vlaicu, gelegen in een vallei, verbazen we ons over de armoede. Het is het hooiseizoen. Elke dag gaan de boeren en boerinnen hier met de kruiwagen of met paard en wagen de oogst binnenhalen. We zien vergelijkingen met Marokko, waar we vorig jaar reisden. Er zijn twee winkels annex cafe, met een beperkte keuze. Zelfs brood en kaas zijn maar matig voorradig, maar als het er is, is het goedkoop. Een brood kost hier omgerekend tien eurocent. Net als in Marokko.

De naam Aurel Vlaicu komt van een beroemde Roemeense luchtvaartpionier. Het dorp heette tot 1927 Bintinti. Waar in Nederland is een heel dorp genoemd naar een nationale held?

Van hieruit gaan we naar het Kasteel van Hunedoara, de volgende dag naar het Fort van Alba Iulia, om daarna de reis voort te zetten richting Boekarest, over de Karpaten.

4. Roemenië, is dat niet het land van … forten en kastelen?

Het kasteel van Hunedoara is gerestaureerd, met financiële steun van de Europese Unie, waar Roemenië sinds 2007 bij hoort. De bouw van het kasteel begon in de veertiende eeuw en is in latere eeuwen vervolmaakt. Het is een ideale locatie voor trouwfoto’s. Daar hebben wij vanzelfsprekend oog voor, gezien het doel van onze reis, Er is op een van de binnenplaatsen een put van dertig meter diep, uitgegraven door slaven, aan wie beloofd werd dat ze, als ze het werk af zouden hebben, hun vrijheid tegemoet konden zien. Het bleek een loze belofte te zijn. Klus geklaard? Bedankt, maar jullie blijven slaven.

Zoals in elke put of waterbekken worden er muntjes gegooid, die geluk moeten brengen. Er liggen vooral muntjes van 1/2 lei (12,5 eurocent). Konden die werklui ze maar pakken, denken we. Een groepje scholieren probeert de echo van de put. Geen effect. Gauw weer verder met de iPhone, foto’s maken van elkaar en van het uitzicht.

Foto: (c) Pawi & Chaperon, 2016, Kasteel Hunedoara
Foto: (c) Pawi & Chaperon, 2016, Kasteel Hunedoara

Het fort Alba Iulia heeft een intrigerende naam. Witte Julia? Dat is te gemakkelijk. De Daciërs noemden het Apoulon. De Slaven en Roemenen die de stad in de tiende eeuw bouwden op Romeinse ruines, noemden het Balgrad, wat wit kasteel betekent. De Hongaren noemden het Gyulafehérvár, wit kasteel van de Jula. Wanneer die i ertussen is geschoven is ons niet bekend, maar hij is er. Duitsers noemden de stad Weyssenburg, en de Saksen Karlsburg, naar Karel de zesde. Kortom, ook Alba Iulia heeft een lange geschiedenis.

En, zou het een witte stad zijn?  Ja. De gebouwen in het fort zijn allemaal wit. De kerk, de kathedraal, het museum, de poorten.

Foto: (c) 2016 Alba Iulia, Pawi & Chaperon
Foto: (c) 2016 Alba Iulia, Pawi & Chaperon

In de valse hoop dat de toeristen niet zien dat het dezelfde paarden en ruiters zijn, rijden ze weer van zuid naar noord.

In het fort van Alba Iulia wordt dagelijks de wisseling van de wacht gehouden. We zien een aardige voorstelling, verklede mensen gaan te paard van de poort aan de noordzijde naar die aan de zuidkant. Daar vindt de wisseling plaats. In de valse hoop dat de toeristen niet zien dat het dezelfde paarden en ruiters zijn, rijden ze weer van zuid naar noord. Op zaterdag doen ze er om 12:00 uur kanonschoten bij, maar die dag zijn we niet meer in de buurt, dan zijn we weer op reis.

Kasteel van Bran - Creative Commons (c) dobre cezar
Kasteel van Bran – Creative Commons (c) dobre cezar

Een bezoek aan Kasteel Bran wordt ons niet aangeraden door de bruidegom in spe, ook niet afgeraden trouwens, maar onze route leidt er onbedoeld toch langs. We komen terecht in een file van toeristen die het kasteel willen bezoeken. Een gekrioel van mensen, fietsers, auto’s op zoek naar een parkeerplek, bussen vol bezoekers, en vooral heel veel voetgangers in en rondom het kasteel. Helemaal klaar voor drommen toeristen, die er dan ook komen omdat dit het kasteel van Dracula zou zijn. Het had zomaar gekund. De eigenaar, familie Dominic Habsburg, zag dit net op tijd in. Het kasteel stond 10 jaar geleden nog te koop voor 80 miljoen euro, maar helaas voor u en ons is het nu niet meer in de verkoop. (Update: opnieuw te koop voor 95 miljoen, en ook via AirBNB te boeken).

Wij manoeuvreren ons voorzichtig langs en door de menigte, op weg naar de Karpaten, waar nog beren en wolven in het wild leven.

5. Roemenië, is dat niet het land van … beren en wolven? En van de Roma?

We rijden verder, nog steeds op weg naar Boekarest, en blijven overnachten in de Karpaten. We maken een wandeling door de bossen, volgen een riviertje, klimmen een hek over en lopen verder. Links hoge bomen, rechts hoge heuvels en in de verte hoge bergen. We gaan even zitten op een heuveltje dat met berken is begroeid. Wilde bloemen, wilde zaden en in de lucht wilde raven. Hun geluid, hun manier van vliegen, hun eigen terrein. Zouden we ze hier dan zien, die beren en wolven? Het volgende hek is duidelijk: liever geen wandelaars. Niet overheen te klimmen. In de verte horen we honden blaffen, het geluid komt dichterbij. Geen beren of wolven, maar woedende honden. Ook spannend. Wilde honden, waar Roemenië om bekend staat, hebben we nog nergens gezien. Deze honden zijn waarschijnlijk de bewakers van een erf verderop, maar zeker weten doen we het niet. We keren op onze schreden terug.

Hond in Roemenie, foto niet van Pawi noch Chaperon, maar van ene llulila
Hond in Roemenie, foto niet van Pawi noch van Chaperon, maar van ene llulila

In de bergen wordt het vroeg donker. Dat wordt nog versterkt door een plotseling losbarstend onweer. De volgende ochtend blijken er wat honden te hebben geschuild onder ons onderkomen. Ze laten zich gelukkig makkelijk wegjagen. Ze wentelen zich even later in de nog warme as van het vuur van gisteren. Dat schijnt goed te werken tegen luizen en vlooien. We controleren meteen onszelf en helemaal alles op kleine beestjes, maar we vinden en voelen niks. Ook later niet.

De volgende dag bezoeken we de zondagsmarkt van de streek. Er worden vooral tweedehands spullen verkocht, autobanden, gereedschap, broekriemen, schoenen, schorten. Etenswaren zijn er ook: vette worsten en droge krakelingen. En wat prullaria voor op de schoorsteen. Een zigeunerin houdt ons schichtig een plastic emmertje met verse frambozen voor. We hebben haar diezelfde ochtend nog gezien aan de wegkant, waar de frambozen rijp waren om geplukt te worden.

Die zigeunerin was niet de eerste die we zagen.

Bij Hunedoara staan vele paleisachtige villa’s, de een nog groter dan de ander, met allerlei tierelantijnen langs de dakranden en de nokken. Pure kitsch, vinden ze mooi. Achter het hek staan peperdure auto’s, vaak met een Engels kenteken. Hier wonen de Roma. Die rijk geworden zijn door hun bendes in West Europa. De Roemeense politie kan aan die criminaliteit niets doen, omdat het zich niet in Roemenië afspeelt. Wel zijn er plannen de protserige villa’s, die vaak zonder bouwvergunning en zelfs op andermans grond zijn gebouwd, te slopen. Tien jaar geleden stonden er nog oude caravans, volgens een man die in de buurt woont. Die tijd komt misschien weer terug.

roemenie
Castelul Corvineștilor, Hunedoara, photo: Neighbor’s goat (Own work) [CC BY-SA 3.0 ro (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/ro/deed.en)%5D, via Wikimedia Commons
Behalve de superrijken heb je ook de superarmen onder de zigeuners. Ze zien er verwilderd uit, lopen vaak blootsvoets, zijn klein, donker en mager. Ze doen zwaar werk, zoals greppels schoonmaken, vaak met het hele gezin. Ze wonen in houten krotten en soms in door Duitsers verlaten huizen. Zodra ze daar ingetrokken zijn verwaarlozen ze huis en erf. Je ziet meteen als je door een dorp rijdt, waar zigeuners wonen en waar Roemenen.

De Roma stammen af van paria’s in India. Die ontvluchtten de barre omstandigheden waaronder ze moesten leven. Ze trokken naar Egypte (daar komt de naam gipsy vandaan). Ze waren niet welkom, werden verjaagd, zoals uit alle landen waar ze naar toe trokken. In Roemenië werden ze wel getolereerd. Dat verklaart de naam Roma. Van hun kennis van ketellappen werd gretig gebruik gemaakt. De zigeunerstammen die bedreven waren in kermis en muziek trokken naar buurland Moldavië.

We volgen een tip van een medereiziger (nooit doen!) …

Omdat de bruiloft in Boekarest pas over twee weken is, besluiten we naar de Zwarte Zee te rijden. We volgen een tip van een medereiziger (nooit doen!) en gaan eerst naar Bulgarije, waar we de taal niet kunnen verstaan, maar dit keer ook niet kunnen lezen.

6. Roemenië, is dat niet het land van … het Cyrillisch schrift?

Glagolitisch Alfabet Bron: Wikimedia Commons
Glagolitisch alfabet Bron: Wikimedia Commons

Nee, al lang niet meer. Sinds 1863 is het Cyrillisch alfabet in Roemenië vervangen door het Romeinse. Dat ging heel geleidelijk, over een periode van twintig jaar.

Wie heeft dat alfabet bedacht? Het lijkt hier en daar wel een beetje op het Griekse alfabet. Het zal wel met religie samenhangen, denken we. En ja.
De broers en monniken Cyrillus en Methodius uit Thessaloniki wilden het christelijk geloof verspreiden in de Slavische landen, in Hongarije, in de Balkan. Ze ontwierpen het glagolitisch alfabet, een fonetisch alfabet, en vertaalden Griekse delen uit de bijbel in de volkstaal van die tijd.

Cyrillisch schrift, photo: Pawi en/of Chaperon, 2016
Cyrillisch schrift, photo: Pawi en/of Chaperon, 2016

Leerlingen van Methodius ontwierpen een makkelijker alfabet, dat sterk lijkt op het Grieks. Dit alles speelde zich af in de negende eeuw. Cyrillus was al overleden, en als hommage aan hem werd het alfabet naar hem genoemd. Dit nieuwe alfabet wordt nu nog steeds gebruikt in Servië, Rusland en Bulgarije. Voor ons is dit vrijwel onleesbaar, zelfs als je het Griekse alfabet kent.

Poort naar de Zwarte Zee Photo: (c) Pawi & Chaperon (c) 2016
Foto Poort naar de Zwarte Zee (c)2016, Pawi & Chaperon

De Bulgaren die we ontmoeten zijn nors. Na wat omzwervingen bereiken we de Zwarte Zee. We vinden een mooie plek om te overnachten, direct aan de kust. De zee is smaragdgroen, de kust is lieflijk, het weer is mooi. We kijken uit op een verroest hek, het staat permanent open en vandaar loop je over een zandpad zo naar de zee beneden.

De volgende ochtend blijkt dat we ons met schoon maar stinkend putwater moeten wassen. Je mond omspoelen na het tandenpoetsen moet ook met putwater. Na één douchebeurt zijn we wel schoon, maar voelen ons vies. We gaan graag weer terug naar Roemenië.

Terug in Roemenië merken we pas goed dat we in het hoogseizoen reizen. Overvolle kusten, overvolle kampeerterreinen. We gaan naar de Donaudelta, in het noordoosten van het land, daar waar het grenst aan Oekraïne. En daar hebben we geen spijt van.

6pont_nufaru
Photo: Pont bij Nufăru, Pawi e/o Chaperon, (c) 2016

We steken het water over bij Nufăru. Aan de overkant houdt het asfalt op en rijden we langzaam over een grindpad met scherpe stenen kilometers lang, tot we in Partizani (veelzeggende naam) aankomen. Tot onze verrassing ligt daar een kampeerterrein met alles erop en eraan. Een zwembad, een restaurant, goed werkend sanitair, een wasmachine. En het belangrijkste: we hebben de mogelijkheid om per boot en jeep de delta te verkennen. Die kans laten we niet gaan.

Het motorbootje dat ons meeneemt vaart eerst met een rotvaart over het kanaal, bijna tot aan de zee, tankt bij een op het water drijvend benzinestation, en duikt dan de delta in. Na twee uur varen stappen we over op een jeep om daar de duinen en de mangrovebossen te bekijken, en op de terugweg een verlaten zoutwinningsgebied. We zien hier huizen die helemaal van stro zijn gemaakt.

Terug op de boot varen we door ondiep water. Waar het water wat dieper is zet de schipper de motor vol vooruit. We scheuren langs allerlei vogelnesten, ook die van pelikanen. Die worden opgeschrikt door het lawaai en vliegen op. Goed voor de fotografen misschien, maar niet zo leuk voor de natuur. En toch is het adembenemend mooi.

Foto: Pelikanen, Pawi e/o Chaperon, (c) 2016
Foto: Pelikanen, Pawi e/o Chaperon, (c) 2016

7. Roemenië, is dat niet het land van … Ceaușescu?

Eindelijk is het bijna zover, de bruiloft begint over een paar dagen. We rijden naar Boekarest en overnachten op een kampeerterrein dat grenst aan een groot bos, tien kilometer ten noorden van de stad. Op loopafstand is hier een restaurant, en omdat we geen zin meer hebben om inkopen te doen gaan we daar eten. Het terrein, het bos, het restaurant, ze stammen allemaal uit de tijd dat Ceaușescu aan de macht was. Het is eigendom van de politieacademie en het is goed te zien dat er ooit veel geld besteed is aan de inrichting van het complex.

Lekker restaurantje, moet u echt eens heen gaan
Lekker restaurantje, moet u echt eens heen gaan

Het restaurant is gevestigd in een grote villa, met daar omheen tuinen en terrassen. Op een van die terrassen, waar veel met oud wit linnen gedekte tafels staan, kiezen we uit de menukaart die ons wordt aangereikt door een onberispelijk geklede ober. We nemen het er eens van, en bestellen chateaubriand, haricots verts en een fles wijn.

Vergane glorie

De wijn wordt als eerste gebracht en aan tafel gedecanteerd. We zien dat er nog ruim een glas achterblijft in de fles, die vrij snel weer naar de keuken verdwijnt. Even later wordt de maaltijd geserveerd: alles uit blik, in de magnetron opgewarmd. We bestellen wat brood, mede in de wetenschap dat we zelf geen brood hebben voor het ontbijt morgen, en als we dat niet snel opeten komt er een ober aangelopen die het weer mee wil nemen naar de keuken. Dat houden we tegen, we krijgen een boze blik. Op de nota, die in een mooie oude lederen map wordt aangereikt, blijkt een zeer ruime fooi al berekend te zijn. Vergane glorie.

Vergane glorie zien we ook in Boekarest zelf. Ooit werd het “Petit Paris” genoemd, met zijn mooie huizen en parken, mooie boulevards, gezellige binnenstad. Een groot deel van de binnenstad is gesloopt om het paleis van Ceaușescu te kunnen bouwen. Pracht en praal, marmer en hout, kroonluchters en tapijten, het kon niet op. En we vinden het lelijk. Een litteken. Het restje oude binnenstad is mooi en gezellig, maar accentueert het verlies van de rest.

Centrum Boekarest, Wikimedia Commons
Centrum Boekarest, Wikimedia Commons

Veel van de ooit zo mooie gebouwen zijn sinds 1989 verlaten en worden niet meer onderhouden. Er zijn nog steeds juridische procedures gaande tussen de overheid en de oorspronkelijke eigenaars en hun erven, en zolang deze processen duren doet niemand iets aan die huizen.

Maar nu, feest!

 

 

 

(8) Roemenië, is dat niet het land van … feesten?

We verblijven twee nachten in een luxe hotel grenzend aan het beroemdste park van Boekarest, park Cismigiu. Het feest duurt drie dagen.

Op dag één wandelen we met het bruidspaar door het park en halen we herinneringen op aan hun kennismaking, zijn we wijs genoeg om ons te onthouden van raadgevingen waar niet om is gevraagd, en eten we samen.

Op dag twee zijn we bij het huwelijk in een Byzantijnse kerk en de feestavond daarna.

En op dag drie komen het bruidspaar en de wederzijdse familie nog een keer bij elkaar. We vinden het een mooie traditie.

Bron: Adrian Câtu, het koor achterin de kerk.
Photo: Adrian Câtu, het koor achterin de kerk, (c) 2017 http://adriancatu.com/

Op de dag van de bruiloft moeten we even wachten voor we naar binnen kunnen. Ondertussen komt een aantal mannen in hun daagse kloffie gehaast aan en baant zich een weg door onze groep. Zij hebben blijkbaar haast, wij niet. We laten ze gemoedelijk door. Later blijkt dat het koor te zijn. Het kerkje is aan de buitenkant versierd met beeldhouwwerk. Binnen ligt een dik tapijt op de vloer. Alle wanden zijn behangen met iconen en schilderijen in gouden lijsten.

Met een prachtige glimlach antwoordt ze dat ze heeft geoefend.

De bruid en bruidegom worden ieder vergezeld door twee vrienden – getuigen – van wie de buitenste twee een grote kandelaar met een grote brandende kaars dragen. Een van de priesters vraagt de tengere getuige van de bruid of het haar niet te zwaar wordt. Met een prachtige glimlach antwoordt ze dat ze heeft geoefend.

roemenie8kroon
Photo: Adrian Câtu (c) 2017 http://adriancatu.com

Halverwege de plechtigheid krijgen de bruid en bruidegom een gouden kroon opgezet.

Er zijn twee priesters, zij beginnen de ceremonie zingend, vaak krijgen ze ondersteuning van het koor boven achterin de kerk. De hele mis voltrekt zich zingend. De zangers zijn zeer talentvol, de muziek is betoverend. Het publiek zingt niet, maar vormt een vertrouwd groepje om het bruidspaar heen. Even heen en weer lopen, even elkaar groeten, wat kletsen, het mag allemaal. Wat een contrast met dat stijve gedoe in Nederlandse kerken!

Photo: Pawi & Chaperon (c) 2017
Photo: Pawi & Chaperon (c) 2017

Na de ceremonie volgt het diner. Diner-dansant zou je kunnen zeggen. Iedereen gaat los op de muziek die de bruidegom heeft uitgekozen. Het geluidsvolume stijgt langzaam, de glazen worden telkens bijgeschonken, er komen raadspelletjes over de muziek, wie het snelst herkent welk nummer wordt gedraaid.

Er wordt gedanst, eerst wat netjes en voorzichtig, dan steeds sneller en wilder. De bruidegom speelt vol overtuiging een prachtige solo op de luchtgitaar.

Als de bruidstaart wordt binnengebracht kalmeert iedereen weer een beetje.

Een van de getuigen (die met het dragen van kandelaars had geoefend) wordt door haar man op de schouders genomen tijdens een rondedansje, ze ligt als een lammetje opgerold om zijn nek. De bruidegom laat zien dat ook hij goed kan dansen, hij doet een bijzondere veroveringsdans om zijn bruid heen.

Als de bruidstaart wordt binnengebracht kalmeert iedereen weer een beetje.

(9) Epiloog

We weten nu dat Roemenië een land is met een veelbewogen geschiedenis, en dat het vooral de Romaanse/Roemeense taal is, en het orthodoxe geloof, dat het land een eenheid maakt. Ja, het is waar: aan de grenzen wordt respectievelijk Hongaars, Bulgaars en zelfs Turks gesproken. En er zijn veel leenwoorden, vooral uit het Frans.

De grens met buurland Moldavië wordt nog steeds betwist. Actiegroepen zijn in de weer om dit stuk land, dat ook wel Bessarabia of Bassarabia wordt genoemd, bij Roemenië te betrekken. En er zijn bevolkingsgroepen, zoals Joden en zigeuners, die niet geassimileerd zijn.

Dat Roemenië bij Europa hoort staat voor ons vast. En dat ze met de financiële steun goede dingen doen ook. Niet alleen het restaureren van kastelen en forten, maar ook de aanleg van geasfalteerde snelwegen om de belangrijkste steden met elkaar te verbinden.

Het orthodoxe geloof staat niet zo ver van ons af als bijvoorbeeld de Islam, ook al vinden de katholieken misschien van wel. En als je moet kiezen tussen Rooms en Byzantijns: kies vooral de laatste. De ongedwongenheid en de muzikaliteit van de priesters maken het een feest om erbij te horen.

Photo: Adrian Câtu (c) 2017 http://adriancatu.com
Photo: Adrian Câtu (c) 2017 http://adriancatu.com

Auteur: pawi

Meer verhalen van dezelfde auteur alhier

Advertenties

Auteur: Bas van Vuren

Schrijver. Rijmer. Kijker. Open en nieuwgierig. Kent veel beroemde mensen.

193 thoughts on “Roemenië, is dat niet het land van …”

  1. Had ik net alle knoflook en zilver opzij gezet, krijgen we dit weer.
    Te laat om mee te doen.
    Dan gaan we de kisten zelf maar in elkaar zetten. Een paars lakentje erin, een zacht muziekje met violen opzetten en…….oh daar komt-ie! Ontbloot de kelen! De halzen! De nekken!

    Zo is het wel genoeg met ontbloten. Dracula komt niet verder, vreest niet.

    Liked by 2 people

  2. Een kasteel, wat zou ik die graag in het echt bekijken, van binnen.
    Oost-Europa was altijd al een vergaarbak van volkeren en volkjes, elke streek zijn eigen vorst of andersom. De verschillende namen zijn al een studie op zich.
    Goed en helder verslag.

    Like

  3. Dank aan de blogbaas voor het plaatsen en voor de lay-out.

    De kastelen in Roemenië zijn bijna allemaal van binnen te bekijken, van ontvangstzaal tot martelkamer. Aan te raden is om buiten het hoogseizoen op zoek te gaan.

    De volgende aflevering gaat over (het gebrek aan) beren en wolven, en over de Roma.

    Liked by 1 persoon

  4. Een bezichtiging van beren en wolven kan geregeld worden. Met een gids een uitgestrekt natuurgebied in. Stevige stappers en een goeie conditie zijn dan wel gewenst.

    Broodje haring in de koele motregen? Doe mij maar een broodje kroket.

    Liked by 1 persoon

  5. Ja, een bitterbal of kroket lijkt mij met dit druilerige weertje ook te verkiezen boven de haring met ui. Natuurexcursies, hoewel niet naar beren & wolven, heb ik vele meegemaakt. Zelden leveren ze de dieren in kwestie op. Meestal wel vage plaatjes. En als je geluk hebt de kennismaking met andere leuke toeristen. Hier het verslag van de olifantensafari die A. Dapie een tijdje terug ergens in India mocht ondergaan.

    Liked by 1 persoon

  6. Over beren gesproken: een aantal jaren geleden waren we in Denali National Park in Alaska. Voor ons geen stevige stappers, maar een comfortabele bus van waaruit wij veel natuurschoon hebben gezien. Op een gegeven moment kwam deze reusachtige grizzly beer op ons af:

    Like

  7. Maar het ging verder. De beer liep langs en de bus en deed langs de weg, vlak onder ons raam zijn behoefte. Veel rode bessen gegeten, kennelijk:

    Het antwoord op de bekende vraag “Do bears shit in the woods?” is dus: “not necessarily”.

    Like

  8. @Ad Hok 😀
    Nou, dan maar terug naar: is de paus katholiek.
    Die zal toch niet snel atheist of zo worden, lijkt me.

    Like

  9. Dank aan de blogbaas voor het plaatsen en voor de mooie opmaak. De plaatjes komen dit keer niet van de chaperon of van mij, maar ze illustreren het verhaal prima.

    Liked by 1 persoon

  10. Dat de Romastam uit rijke èn arme leden bestond is nieuw voor me.. Bij zigeuners dacht ik aan Tata Mirando en violen en Hongarije. De afkomst uit India is me bekend, zo’n beetje het enige wat ik van ze weet. En de verhalen van oudere familieleden, die waren niet positief over het woonwagenvolk.
    Wilde honden, arm en rijk, verwaarloosde huizen, het klinkt als in oude Russische romans.
    Mooie en informatieve aflevering weer, Pawi.

    Liked by 1 persoon

  11. Boeiende informatie over de Roma en zigeuners, dat de laatste uit India afkomstig zijn wist ik niet. Een schuchtere zigeunervrouw die je vruchten aanbiedt is wel heel apart.

    In Rosmalen woont een Roma-familie in een grote villa met oprijlaan. Ze zijn gekleed in lange gewaden met veel juwelen, ik zie ze wel eens bij de supermarkt, ze spreken een vreemde taal.

    Like

  12. De Roma vormen een koninkrijk binnen een koninkrijk. De hiërarchie is vergelijkbaar met alle koningshuizen. De koning int de gelden die de arme zwoegers opbrengen en leeft daar goed van.

    De laatste koning van Roemenië, Michaël, woont weer in zijn kasteel, maar zijn dochter Margareta mag hem niet opvolgen als koningin, omdat vrouwen dat niet mogen. Zelf heeft hij van de troon afgezien, hoewel hij nog vele fans heeft.

    Like

  13. Klare taal, waarom vraag je niet vriendelijk naar welke taal ze spreken?
    Wie weet is het Roemeens. En/of word je meteen uitgenodigd in hun villa.
    Ik hoor wel of je het durft.

    Liked by 1 persoon

  14. Zin in een bioscoopfilm? Ga naar “Toni Erdmann”. Speelt zich deels af in Boekarest (Budapest? nee Boekarest).

    De regisseuse Maren Ade heeft een indrukwekkende film gemaakt. Je ziet het moderne leven van consultants die zich bezighouden met de olie-industrie, het oude leven van eenvoudige boeren, zelfs de arme tak van de Roma zie je. En tegelijk is het een mooi beeld van een bezorgde vader over zijn stressvolle dochter. Geen spoilers mijnerzijds, alle recensenten hebben ook niks verklapt. Een film vol verrassingen en humor. De drie uur vliegen zo om.

    Liked by 1 persoon

  15. Iedereen is waarschijnlijk druk bezig met de dag van vandaag. Onnozele Kinderen, ik vierde het toen de kinderen klein waren en de leeftijd van pasgeborene allang voorbij. Als soort van vreugde dat die barre tijden van Herodes nooit meer zouden terugkeren. Wist ik toen veel…

    Ik wil deel zes wel NU (sort of). Een van de leukere stukjes en het mooiste nog in het verschiet.

    Liked by 1 persoon

  16. En NU is nu! Op de valreep van het ouwe jaar en de loopplank naar het nieuwe. Deel 6 zojuist gepubliceerd, met een hoop lerenswaardigheidjes en mooie foto’s. I love the pelicans!

    Like

  17. Dit is voor mij wel een heel leuke verrassing in 2016!
    Dank voor het plaatsen en voor de mooie opmaak. Ik weet dat daar veel werk in zit.

    Hier wordt het feest van de nieuwe aflevering opgeluisterd met vuurwerk, knalletjes, sierlijk uiteenspattende sterren. De gillende keukenmeiden komen misschien later.

    Goed Nieuwjaar straks! In Australië en Tonga zijn ze al begonnen. Nou wij nog.

    Liked by 1 persoon

  18. Leerzaam verslag en goed geschreven. Dank, pawi en Bassie.
    De vogels in de lucht op de laatste foto lijken iets te schrijven wat ik niet kan lezen. Cyrillisch schrift, misschien?

    Liked by 1 persoon

  19. Weer een interessant hoofdstuk, met name het Cyrillisch alfabet of hoe je het moet noemen.
    Wonderlijke letters, het beste te onthouden door ze als echte tekeningetjes te zien.
    v is een neus met brilletje, d de neus ondersteboven, č is een schemerlampje, s een sleutelgat, ý een olielamp.
    Even oefenen en we schrijven Cyrillisch. Spannend 😉

    Like

  20. Dank voor de reacties.
    In die eerste van Bertie zit een verhaal apart. Een mysterieuze vertelling lijkt me zo.

    Deze eerste dag van het nieuwe jaar begint goed. Niet bezopen, niet eens half. Lekker uitwaaien aan de kust. Kacheltje stoken, muziekje erbij….goede voornemens moeten we nog verzinnen.

    Liked by 1 persoon

  21. Ja da’s mooi, onbezopen wakker worden op Nieuwjaarsdag. Heb ik ook. Nu een mooi voornemen verzinnen. Ben er nog niet uit. Roosje een lief e-mailtje sturen?

    Like

  22. @ Luvienna 9.58
    Hahaha, nee hoor. Ik had wijn die zo scherp was dat ik er in elk glas een scheut onverdunde ranja bij schonk, dan komt de dronkenschap niet erg op gang. ☺
    De anderen dronken bier en laffe rosé, ook al niet sterk alcoholisch.
    Toch was de stemming feestelijk en de avond geslaagd.

    Like

  23. Ik zelve ging van champagne thuis (2 tijdens koken) naar sekt (1) buitenshuis bij vrienden, gevolgd door een klein biertje voor de dorst. Dat was het! Maar nu alweer 2 koffie en 1 vruchtensap.

    Liked by 1 persoon

  24. Koffie dronk ik bij het opstaan, nu zit ik aan dr minipistoletjes. een met tomaat, de ander met brie.
    Daarna wordt het banken met de rest van de kranten en puzzels. Zalig vooruitzicht 😊

    Like

  25. Iew Bertie, onverdunde Ranja? Zelf gooi ik er water bij, als de wijn een beetje mwah is. Of als ik nog lang door moet. :-p

    Like

  26. Siroop is lekker zoet en smakelijker dan suiker. Vermouth is ook zoet (en beter van smaak) maar zo sterk dat ik na drie glazen onder tafel lig.☻

    Like

  27. Alleen als hij echt té vies is. Is er iets anders voorhanden, dan gooi ik hem weg.
    Ik vind het niet erg om een wijnbarbaar te zijn.

    Like

  28. Dat onverdunde ranja nog bestaat! Zo’n mix met scherpe wijn lijkt me De weg naar Dronkenschap.

    Ik dronk telkens een glaasje wit, Carta Viega staat op de fles, bij het koken, bij het eten, bij Claudia de Breij (was heel erg goed, ik kende haar alleen van boerse grappen, maar dit was van een ander kaliber) en rond middernacht een glas champagne.

    Niks geen kater. Fris uit de veren, nog wat frisser aan de kust om daarna de paarsblauwe vingers weer helemaal op te warmen tot dieproze.

    Like

  29. Het Toon Hermans Gala (jammer van Freek) en vooral het concert van Boudewijn de Groot, Henny Vrienten en George Kooymans zijn mijn TV highlights van het Oudejaar, beide via Uitzending Gemist heden.

    Like

  30. Een uur Uur van de Wolf waarin je ziet hoe ze het concert voorbereiden en vervolgens het integrale concert in Carré. Vooral de nieuwe uitvoering van Is dit alles is magistraal.

    Like

  31. Bas, ook ik heb genoten van documentaire en concert. Schitterend, allebei. Het enige nadeel is, als ik generatiegenoten zo bezig zie, bekruipt mij het gevoel dat ik mijn roeping ben misgelopen.

    Liked by 1 persoon

  32. En hopla, deel 7 (zeven) staat er al weer op. Wat die tijd toch vliegt. Wat u zegt. Opnieuw gaat het reisgezelschap aan de wijn, opnieuw lekker eten en slenteren in verre oorden. Maar zometeen, in de volgende aflevering, dan is het … FEEST!!!

    Like

  33. Dank voor het plaatsen van dit korte intermezzo. En voor de bijbehorende plaatjes.

    De armoede moet verantwoordelijk zijn voor het gedrag van die obers en oberinnen. En voor de uitbater van het restaurant. Misschien hebben ze ook wel nare ervaringen met toeristen.

    Liked by 1 persoon

  34. Ik herinner me de machteloze woede toen ik destijds in de courant las over de verwoesting van de oude binnenstad van Bukarest en de dorpsgemeenschappen op het platte land.

    Liked by 1 persoon

  35. Ik las het destijds niet in de courant, maar ik snap de machteloze woede goed. De sloop van de oude binnenstad was overigens ingezet door een aardbeving. Daarna werd het werk afgemaakt door C. en consorten.

    Er zijn na 1989 plannen geweest om het paleis weer te slopen. Maar de Roemenen waren sloop moe. En veel vaklui hadden er veel tijd in gestoken. Nog steeds zijn er mensen die terugverlangen naar die tijd, omdat ze toen tenminste een betaalde baan hadden.

    Dus het is een blijvertje.

    Like

  36. Deze totale destructie door die fatale hetze van een volk, is werkelijk ongelooflijk.

    Het communisme en de verdere sloop van een van de dictator hebben plaats gehad.

    Nou ja , veel verder zijn we en blijven ook nog met veel vragen.

    Like

  37. Oorlogen en dictators vernietigen zoveel moois, het is gruwelijk. Al die eeuwenoude gebouwen en kunst en noem maar op, dat wordt verwoest door IS, het is ten hemel schreiend. Om over de verwoesting van mensen nog naar te zwijgen.

    Zo, even mijn hart gelucht. Mooi intermezzo, pawi! Benieuwd naar de apotheose, het FEEST!

    Like

  38. Regenachtige dag op Roatan.
    Ik herlees op dit moment 1812, Napoleons fatale veldtocht naar Moskou van Adam Zamoyski (eerste druk 2004) , geweldig boek. Nederland was in 1812 onderdeel van het Franse rijk en om die reden zijn er ook veel militairen uit de Lage landen gesneuveld, oa veel pontonniers in het ijskoude water van de Berezina.

    Liked by 1 persoon

  39. Hartverscheurend die vergane glorie en tristesse, zoals je die beschrijft in je epos over Roemenië.

    Dat zelfs Boekarest nog niet enigszins is hersteld in haar vroegere schoonheid en cultuur van Petit Paris geeft wel te denken .

    Maar ja het perfide echtpaar heeft met de dictatuur een rampzalig land achtergelaten.

    Knap verteld pawi, maar niet echt hoopgevend als ik hier bij de Lidl Roemeense vrouwen zie die de daklozenkrant verkopen en mannen die muziek maken in de stad.

    De bruiloft in zicht biedt een vrolijker perspectief hopelijk.

    Mooi beeld van het land pawi!

    Liked by 1 persoon

  40. Jaja, het achtste deel over feesten is zojuist verschenen, en omdat we toch bezig waren hopla maar meteen de epiloog erachteraan. Mooie foto’s van een echt bruidspaar genomen door een echte fotograaf. Nee, dat bruidspaar is niet genomen, maar de foto’s, hopen we dan maar. Dank voor het mooie verhaal, Pawi. Het was een plezier, uw visboertje.

    Liked by 1 persoon

  41. Dat huwelijk, plechtig hoor. Wel een mooie bruid.
    Of en hoe het goed moet komen met Roemenie is de vraag. Ook andere oostbloklanden lijken moeite te hebben met de tijd, met het westen, misschien met de eigen volksaard, ik weet het niet.
    Wij houden er een mooie feuilleton aan over. Dankjewel, Pawi.

    Liked by 1 persoon

  42. Dank je wel, pawi, voor een mooi, interessant en leerzaam reis- en huwelijksverslag! Gaan Chapron en jij binnenkort weer ergens naar toe om een mooi reisverhaal te maken?

    @Bassie 13:08 Tuttuttut geschiedvervalser, van Maxima heb je dat , toen ze al kunnigin en dus getrouwd was, wel gezegd. :-p
    O, en van Marianne Thieme ook, als k me niet vergis. 🙂

    Liked by 1 persoon

  43. Fijn, die reacties. Dankjewel.

    De foto (van een professionele fotograaf, klik maar op de link die Bas vV heeft meegeleverd), die foto dus, doet me denken aan het Italië van Fellini. Wederopbouw in de jaren vijftig van de vorige eeuw. Nog niet zoveel auto’s, wel brede straten die soms eindigen in een zandpad. Dat sfeertje heerst er naar mijn ervaring nu in Boekarest. En de foto drukt dat sfeertje goed uit.

    Ja, het is een lekker ding. Lekkere dingen eigenlijk. Zowel zij als hij, eerlijk gezegd.

    Onze volgende reis gaat naar Italië, tot en met Sicilië. De overtocht van Genua naar Palermo is al geboekt. Terug via de autostrada’s.

    Liked by 1 persoon

  44. @Bassie Het lijkt me ook zo lastig om steeds als je ‘lekker ding’ wil zeggen, eerst te informeren of het lekkere ding in kwestie getrouwd is. Het lekkere ding zou door die vraag zomaar verkeerde ideeën kunnen krijgen. En wat als het lekkere ding niet getrouwd is maar samenwoont?

    Like

  45. Daverend slot pawi, heel feestelijk zoals je het huwelijk met de Byzantijnse riten beschrijft.

    Drie dagen feest en de prelaten van de kerk vieren mee.
    Mooie bruid, prachtige plaatjes!

    Ik verheug me op je volgende reis vanuit Genua ( la Superba ).
    Heb je die serie van Ilja L. Pfeijffer gezien enkele weken geleden, heel interessant.

    Liked by 1 persoon

  46. Wat een hartverwarmende reactie, Klare taal! Dankjewel.

    De serie van Ilja L. Pfeijffer heb ik gezien. Of ik ook zal dwalen door die Rue, waar gedeald wordt, waar prostitutie normaal is, en waar hij tegen alle journalistieke conventies in een jonge immigrant een iPhone cadeau doet, dat weet ik nog zo net niet.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s