Freudologie voor beginners (3)

1. France Inter is een kletsradio

France_Interheader

Het is een paar weken geleden dat ik voor het eerst over het boek “Het enigma Tolstoïevski” hoorde spreken. Het was in de auto van mijn woonplaats naar Parijs. Omdat ik tegenwoordig wat verder van de stad vandaan woon zit ik iets vaker in de auto en de trein en ik heb dus tijd om naar de radio te luisteren.

France Inter is een kletsradio. Er worden ongeveer drie platen per dag gedraaid en voor de rest wordt er gepraat. Over van alles en nog wat.

Kletsradio

*) Luister hier live wat de schrijver bedoelt (red.)

Ik luisterde naar een interview met de schrijver/criticus/psychiater Pierre Bayard. Het was een prettig en grappig interview.

De schrijver linkte alles en iedereen aan elkaar. Leuk. Maar waarom?

Het ging over Tolstoïevski. Ik geef toe dat ik het niet meteen hoorde. Pas toen ik hoorde dat “De broers Karamazov” en “Oorlog en Vrede” van één en dezelfde schrijver kwamen begreep ik het.

Dit gaat leuk worden, dacht ik. De schrijver linkte alles en iedereen aan elkaar. Leuk. Maar waarom? Een gebbetje of iets serieus? Hoewel hij grappig was leek hij zich zelf uiterst serieus te nemen. Dat doen wel meer mensen en daar kan ik onderhand best wel tegen. Niet.

Hij wilde theorie en fictie verbinden om grenzen op te sporen en te verleggen. Fictieve kritiek in plaats van wetenschappelijke kritiek op fictie. Hij noemde Umberto Eco als voorbeeld. Laat dat nou precies de reden zijn waarom ik al jaren het werk van Umberto Eco verslind. “De slinger van Foucault” en “De begraafplaats van Praag” zijn prachtige voorbeelden hoe je door wetenschap met fictie te verbinden nieuwe ideeën kunt krijgen.

Maar. Iets stoorde me hevig. De man was psychiater. Ik lig al bijna 40 jaar overhoop met Freud en zijn volgelingen. Dat meneer Freud een probleem had met zijn moedertje en dattie doodsbang voor de sexualiteit van vrouwen was, moetie zelf weten. Maar hij moet niet proberen de hele mensheid zijn probleem aan te praten. Maar daarover later.

Als je overspel pleegt ben jij het niet maar één van de anderen in jouw lichaam.

In zijn boek vergelijkt hij de Freudiaanse visie op de mens met wat hij de Russische literaire visie noemt. Voor Freud is de mens één, en al zijn/haar problemen komen voort uit het onderbewuste. Seks is de drijfveer van elk mens. De Russische schrijvers die hij aanhaalt beschouwen de mens als één lichaam met verschillende bewoners. Als je overspel pleegt ben jij het niet maar één van de anderen in jouw lichaam.

Amerikaanse advocaten hebben dit in het verleden proberen te gebruiken om misdadigers vrij te krijgen: “Ik heb het niet gedaan, het was een ander in mij”.

Dit hoorde ik op de radio en het was een voldoende reden om te besluiten het boek te kopen. Ik meldde dit op het “Bas van Vuren” blog en beloofde er iets over te schrijven. Daar zit misschien een feuilleton in, zei meneer Van Vuren.

Goed idee, dat feuilleton. Maar hoe schrijf je dat? Eerst het hele verhaal en dan in stukken knippen? Of per aflevering schrijven met een mooie cliffhanger aan het einde van ieder hoofdstuk? Of misschien eerst een stuk lezen, er lang of kort over nadenken en dan een stuk schrijven en opsturen. Enzovoort.

Deel 1 heb ik uit en deel 2 begint met het hoofdstuk “Moord”.

Dat laatste lijkt me leuk. Ik ga een stukkie lezen, een beetje nadenken en een stukkie schrijven. We zien wel waar we uitkomen. Ik ben vooralsnog op pagina 80. Deel 1 heb ik uit en deel 2 begint met het hoofdstuk “Moord”.

Ik kan u nu al vertellen dat ongeveer de helft van het boek uit gekutpeest materiaal van Tolstoïevski bestaat. De andere helft heeftie zelf bedacht.

2.”Passie” of “Hartstocht” in het werk van T.

Als ‘van de hak op de tak springen’ een olympische sport zou zijn had ik kans op een medaille. Vandaag de inleiding en het eerste deel van het enigma Tolstoïevski.

Het boek begint met een proloog en een bibliografie. De schrijver Tolstoïevski wordt geboren in 1821 of 1828. Hij sterft in 1910.

In de proloog legt Bayard uit wat de bedoeling is van zijn boek. Hij wil laten zien dat de theorie van de ‘multiple personen in één lichaam’, beter dan de psychoanalyse, een licht kan laten schijnen op:

1. “Passie” of “Hartstocht” in het werk van T.
2. Het tonen van voorbeelden van “Destructie” in het werk van T.
3. Door het werk van T. de lezer zich met zichzelf in het reine te brengen.

“Passie”, “Destructie” en “Reconciliatie“. Termen uit de psychoanalyse.
Bayard wil de lezers met zichzelf reconciliëren.

Tom Lehrer, een Amerikaanse zanger/tekstdichter/ex Harvard-professor zei in één van zijn concerten over psychiaters: ‘A person that gives helpfull advice for people who are happier than he is’ Die zit. Ik zet hieronder het liedje Oeudipus Rex.

En het hele concert ‘An evening wasted with Tom Lehrer’ staat hieronder. Smullen.

Bayard gaat ons helpen. Ik houd mijn hart vast.

Eerste deel: Passie of Hartstocht

De termen die hij gebruikt om ons over “Passie” te laten nadenken zijn: Saissisement, Desamour, Polyamour en Plurivalence. Ik vertaal ze met:

“Liefde op het eerste gezicht of een donderslag bij heldere hemel (coup de foudre)”, “Niet meer houden van”, “Meerdere liefdes” en “Tegengestelde gevoelens.”

Overspelige mannen en vrouwen, geweldplegers en zelfs moordenaars.

In het werk van T. wemelt het van de overspelige mannen en vrouwen, geweldplegers en zelfs moordenaars. Hoe komt de mens toch zo slecht, vraagt hij u af. Eén van de drijfveren van de mens is seksualiteit (dé drijfveer volgens Freud).

axelle b. CC0 Public Domain

Wat ziet hij bij “Hartstocht”? Mensen worden plotsklaps stapelverliefd op een ander, laten alles vallen en zien nog maar één ding: de ander. Alles wordt in stelling gebracht om de ander te veroveren. Zelfs als men zelf niet vrij is en de ander evenmin. Bayard ziet hier een oerdrift: seksualiteit.

Daarna treedt het verval op: we houden niet meer van degene waar we eerst alles voor gedaan hebben om hem of haar te bezitten. We krijgen zelfs een hekel aan hem of haar. Geweld en moord is het antwoord in veel boeken van T.

Een andere gemoedstoestand die we vaak in de boeken van T. tegenkomen is het begeren van meer dan één persoon. Hoe is dat mogelijk? Wat is onze verhouding tot de ander(en) in dit geval? We vallen ten prooi aan onze twijfels: hoe kan het dat ik twee mensen tegelijk begeer?

Vlak na de geslachtsdaad voel je opeens minachting voor degene die je zojuist nog in extase gebracht hebt.

De laatstgenoemde gemoedstoestand is het hebben van tegenovergestelde gevoelens voor één mens. In zo’n verhouding word je heen en weer geslingerd tussen het haten en het begeren van een en dezelfde mens. Voorbeelden te over bij T. Vlak na de geslachtsdaad voel je opeens minachting voor degene die je zojuist nog in extase gebracht hebt.

Marina Noordegraaf, CC BY-NC-SA 2.0

Bayard haalt ongelooflijk veel voorbeelden aan uit het werk van T. Hij pikt de krenten uit de pap die hij nodig heeft om zijn betoog te staven. 4 regels tekst, 10 regels citaat, 1 regel tekst, 20 regels citaat.

En natuurlijk ondersteunen de citaten hetgeen hij wil beweren. Hij haalt uit duizenden pagina’s (T. schreef ongehoord dikke boeken) ongeveer 80 pagina’s aan citaten aan.

Een beetje gemakkelijk vind ik.

Bayard heeft een beeld van de mensheid en vindt dat beeld terug in de boeken van T. Na elk hoofdstuk beweert hij dat de ‘Multiple personen in één lichaam’ een veel betere verklaring geeft of begrip kweekt dan de traditionele psychoanalytische aanpak. De geciteerde stukken dienen als bewijs. Dus hij spreekt gedurende tientallen pagina’s met een Freudiaans vocabulaire over verhoudingen tussen mensen en ‘bewijst’ dan met één zinnetje dat de andere aanpak veel plausibeler lijkt. Een beetje gemakkelijk vind ik.

Het lezen van al die citaten uit het werk van T. geeft me veel zin om die oude Rus(sen) weer eens te lezen. Smakelijk stukken vol hartstocht, seks, bedrog, verraad en moord en doodslag.

Ik zit me hier tijdens het schrijven van dit tekstje verschrikkelijk in te houden om niet te zeggen wat ik van het boek, en Bayard vind. Maar mijn vingers jeuken.

Deel twee gaat over “Destructie”. Ik verheug me al op de fragmentjes. En op het oeverloze gezwets van Bayard de analyse van Bayard.

3. Freudologie voor beginners

“Destructie” is het thema van het tweede deel. Bayard gaat nu echt Freud voor beginners schrijven. In het ‘Passie en Hartstocht gedeelte werden een paar boeken van Tolstoïevski (T.) besproken om zijn standpunt onder de aandacht te brengen.

Welk standpunt vraagt u zich af. In het interview en in de inleiding zegt Bayard het principe van de ‘multiple persoonlijkheid’ als analysekader voor het werk van T. te willen voorstellen in tegenstelling tot de meer gangbare psychoanalytische. Meer gangbaar voor hèm dus, want er zijn nog wel een paar andere invalshoeken om het werk van Tolstoi en Dostojevski te bespreken.

Maar een kniesoor die daar op let. In deel één kreeg de psychoanalytische zienswijze ongeveer 80 procent (zelf verzonnen dit percentage, ik bedoel dus: heel veel), in deel twee loopt dat op tot 91 procent (ook zelf ingeschat dit percentage).

Ik begin een retorische truc te vermoeden.

De theorie van de multiple personen in één lichaam komt er dus wel heel erg bekaaid af. Er wordt trouwens niet echt een theorie geformuleerd, maar steeds terloops opgemerkt dat de theorie van de multiple personen in één lichaam het gelezene veel beter verklaart. Ik begin een retorische truc te vermoeden.

Ik ga snel door de hoofdstukken van deel twee heen. Bayard bespreekt het werk ‘De broers Karamazov’. (Ik heb het boek besteld, want ik heb inmiddels echt zin gekregen om het eens goed te lezen en ontdekte dat er een nieuwe vertaling in het Nederlands is verschenen die nu de ‘broers’ heet en niet meer de ‘gebroeders’.)

Freud heeft dit boek uitgebreid besproken om een paar wezenlijke psychoanalytische theorieën te verdedigen. Centraal staat voor hem de vadermoord.

Onbewust wil iedereen zijn vader vermoorden om met zijn moeder naar bed te kunnen.

Wat bespreekt Bayard? Het overgaan tot de daad. Onbewust wil iedereen zijn vader vermoorden om met zijn moeder naar bed te kunnen. Sommigen laten het niet daarbij en gaan over tot de daad (passage à l’acte) en vermoorden hun pa echt. Hoe word je zo slecht? Waarom doen sommigen het wel en anderen het niet? Misschien omdat bijna niemand de drang voelt om zijn vader te vermoorden, maar ik loop vooruit.

Freud verklaart het met het woord ‘Drift’ en onderscheidt twee primaire driften: de “Levensdrift” (Eros) en de “Zelfvernietigingsdrift” (Thanatos).

Dan rijst de vraag: hoe beheers je die driften? Drie toverwoorden:
Es -Ich–Über Ich.

“Es” zijn de driften die een ieder heeft. Die driften leer je beheersen: “Ich”. De maatschappij en de opvoeding brengen het “Über Ich” aan, een soort rechter of het ‘geweten’ dat je helpt om sociaal aanvaardbaar gedrag te vertonen.

Ook een vadermoordenaar

In het boek van de broers K. gaat dit dus mis en worden tal van geboden overtreden met als hoogtepunt de vadermoord.

Freud beschrijft dat agressie (het overgaan tot de daad en moord) ook op zichzelf gericht kan zijn. Hij laat aan de hand van verschillende romans van T. zien dat de hoofdpersonen zich zelf geweld aandoen. Ze zijn slecht om daar zichzelf pijn mee te doen. Bij T. gaat een personage zo ver dat hij zich bij de politie aanmeldt om gestraft te worden (de politie tastte in het duister omtrent de moordenaar).

Na 37 pagina’s Freud komt op pagina 108 de aap uit de mouw

Na 37 pagina’s Freud komt op pagina 108 de aap uit de mouw: deze zelfdestructie verklaart zich beter met de theorie van de dubbele personen in een lichaam. A vindt het slecht wat B. doet en geeft hem aan bij de pliesie. Eenvoudiger dan de 37 bladzijden Freud.

Het laatste deel van het hoofdstuk behandelt “Spijt”. Zonder al te veel voorbeelden uit het werk van T. verhaalt Bayard over “Onbewust”, “Voorbewust” en “Bewust”. Het bewuste gebruiken we dagelijks, het voorbewuste kunnen we na enig nadenken naar boven halen en het onbewuste hebben we weggestopt.

Freudologie voor beginners dus met heel veel aanhalingen van T. Weer haalt Bayard de krenten uit de pap die hij goed kan gebruiken voor zijn geouwehoer en getheoretiseer.

Ik voeg Arlo Guthry toe die in Alice’s Restaurant ergens in het midden een hilarische beschrijving geeft van een bezoek aan de psychiater.

De volgende keer: meer!

Dit zijn de delen 1-3 van het feuilleton van Lummel over het enigma Tolstoïevski . Maar dat hadden jullie al begrepen.

Vind hier het beroemde “minst gelezen kookblog ter wereld” van dezelfde auteur.

En zo ziet hij er uit: lummel

Advertenties

Auteur: Bas van Vuren

Schrijver. Rijmer. Kijker. Open en nieuwgierig. Kent veel beroemde mensen.

54 gedachten over “Freudologie voor beginners (3)”

  1. Hopla, daar is dan dat eerste deel met cliffhanger en al. Wat onmiddellijk opvalt is dat France Inter inderdaad een ouwehoerzender is, maar voor in de auto in de bouchon niks mis mee. Qua trein luisterde ik zelf altijd naar een klein MP3-spelertje, of misschien was het wel een walkmannetje, het is een tijdje geleden.

    Wat ook opvalt is dat het hier gaat over “de Russische schrijvers”, alsof werkelijk elke Russische schrijver hetzelfde denkt over de mens en al zijn in- en uitborsten. Maar dat zal de schrijver nog wel gaan toelichten. Hopen we dan maar.

    Ik vind het in ieder geval keispannend. Maar ja, ik ben dan ook de blogeigenaar en moet aan een grote toestroom van klanten en reageerders gaan werken, als je sommige belhamels mag geloven. Belhamels die niets begrijpen van het plezier dat je kunt beleven aan de inhoud zelve. Mogen zij op deze draad wegblijven met hun minachtende niet-begrijpende commentaar. Da’s mijn wens althans. Zal wel niet. En ach, wat geeft het, het is wel vermakelijk.

    Welkom lummel in ieder geval! 🙂

    Like

  2. Inderdaad Bas, je zou het combineren van schrijvers ook kunnen zien als een poging om DE russische schrijvers tebespreken. Misschien kan/wil Bayard alle Russische schrijvers tot één schrijver terug brengen. Ik zal er op letten.
    Er is trouwens één leuk programma op Radio Inter. Pop pop pop van Antoine de Caunes, een radio en tv grootheid in Frankrijk.

    Liked by 1 persoon

  3. Dit prikkelt de nieuwsgierigheid, in ieder geval de mijne.
    ‘Wetenschap verbinden met fictie’, klinkt goed. Zoiets als 1+1 =5 als je het op je vingers natelt. ☻
    Dostojevski, Eco, grote namen. De opmerkingen over mister Freud doen me deugd, ik moet die man niet. (Ik weet dat hij een wereldwonder wordt genoemd om zijn psycho-analyse maar dat doet er niet toe, daar heb ik toch geen verstand van).
    Het radioprogramma kan ik natuurlijk niet.

    Liked by 1 persoon

  4. Begint als een omgevallen boekenkast maar het kan nog goed komen. Lummel is niet van de straat, daar ben ik wel van overtuigd.

    Ik wil Lummel één advies geven, vraag eens bij je blogmaster de bezoekersstatistieken op. Elke auteur wil weten hoe vaak zijn boek wordt gelezen en een goede uitgever brengt zijn auteurs geregeld op de hoogte van die cijfers. Bas daarentegen zit als een broedse kip op die cijfers, niemand mag ze inzien en weet je waarom beste Lummel? Die verhalen worden nauwelijks gelezen, het aantal lezers is te tellen op de vingers van één hand. Ja, heel teleurstellend maar als apostel van de waarheid wilde ik je toch even op de hoogte brengen.

    Like

  5. @HR
    ’t lijkt me duidelijk dat Lummel ’t niet om de kijkcijfers te doen is.

    We wachten af wat er verder over Lummels hekel aan psychiaters naar voren komt. Allicht steekt er meer achter. Net HR als ie over geloof en dominees begint te schuimbekken.

    Like

  6. Het ging over Dostoïevski. Ik geef toe dat ik het niet meteen hoorde. Pas toen ik hoorde dat “De broers Karamazov” en “Oorlog en Vrede” van één en dezelfde schrijver kwamen begreep ik het…….
    Ach, arm amateurtje.

    Liked by 1 persoon

  7. Dank je wel yevgenie. Zo zie je maar weer dat je niet ziet wat er staat maar wat je denkt. Dostoïevski moet natuurlijk Tolstoïevski zijn. Volgens mij had ik het netjes zo getypt, maar na het herlezen van het stukje dat ik naar Bas stuurde zie ik dat overal Dostoïevski staat. Heeft mijn tekstverwerker me beetgenomen, of mijn onderbewustzijn? Dat heet geloof ik een Freudiaanse verspreking. En waar is dat nou leuker dan in een stuk dat tegen Freuds wereldbeeld ingaat ( deel twee). Dat betekent niet dat ik het expres gedaan heb.
    Bas zou je het kunnen verbeteren? Roodhoofdmetglimlach icoontje

    Liked by 1 persoon

  8. Heel interessant Pierre Bayard, ik heb even gegoogeld, ben vol verwachting van Lummels visie op deze man die relativerend en niet zonder humor schrijft over de verschillende vakgebieden waarop hij werkzaam is en met elkaar in verband brengt.
    Alleen al de titels van zijn boeken maken nieuwsgierig, ik ga onmiddellijk beginnen met : ” hoe te praten over boeken die je niet gelezen hebt”!

    Liked by 1 persoon

  9. Ah! Ik dacht dat het een lummeliaans taalgeintje was. Ik ga het corrigeren. Tolstoy, Dostoyeski, Al die Russische schrijvers gooien we lekker op een hoop. Als Putatsjov het maar niet als een belediging opvat.

    Like

  10. je ziet wat je denkt te zien en je ziet niet wat er staat:

    Dit affiche hing in Parijs en weinig mensen zagen wat er stond. Bijna iedereen zag wattie begreep.

    Like

  11. Zo, de beschamende faux pas in de titel is nu aangepast. Dat heb je ervan als je dingen en route wilt publiceren. Gewoon lekker rustig achter je computertje thuis zitten, da’s veel beter. En autocorrectors, dat zijn ondingen.

    Like

  12. Spoiler alert. Niet afluisteren als je het feuilleton zelf en vanuit Lummels perspectief op je in wilt laten werken. Dit is de schrijver die over zijn werk vertelt, eigenlijk leuker nadat je e.e.a. gelezen hebt, maar ja. Zie maar.

    Het begon dus allemaal met dit interview, of met een interview als dit, en wie weet verwerken we de video nog weleens in het verhaal zelve. Op de site van France Internet is het stukkie (nog) niet terug te vinden. Foto’s van de auteur zijn op het internet niet rechtenvrij aan te treffen, de ijdeltuit, zelfs wikipedia vraagt wanhopig om een plaatje. Tevergeefs.

    Like

  13. Deze hadden jullie ook nog tegoed. Antoine met twee lieve deerntjes. Het is een dagelijkse show, tot op heden nog niet kunnen beluisteren vanwege drukke werkzaamheden, maar ook dat komt goed. Pop pop pop …

    Like

  14. Ik wist niet dat je moet betalen om een foto van Bayard te krijgen. Ix mis met zijn ego dus.🤪
    In een ander boek dat ik aan het lezen ben ´de zevende functie van taal’ moet een moord (op Barthes) opgelost worden door een politie agent die niets van filosofie weet. Die inspecteur heet Bayard in het boek.

    Like

  15. Bertie, in het Engels is het wel als paperback te verkrijgen, geen Nederlands, maar ook geen Frans, best te volgen denk ik. Maar het mooie is: je hoeft het niet te lezen om erover mee te kunnen praten.

    Like

  16. En als je dan toch op bol.com bent, bestel dan meteen dat werkje van Binet erbij, nog deze week in huis en dan kun je meepraten. Nu houden we op, anders krijgt Heer Rozenwater nog gelijk met zijn (afgunstige) “omgevallen- boekenkast”-opmerking.

    Like

  17. Een erg leuk nieuwtje wil ik jullie niet ophouden, terwijl ik het intro van morgen aan het schrijven ben: zojuist bereikt mij de mededeling dat Lummel al op pagina 100 is! Honderd! Precies! Precies ja. En ik heb er beeldmateriaal bij dat e.e.a. onomstotelijk bewijst. Man man man. Dat zijn dingen hoor.

    Like

  18. Ik stort me nu op Bayard , hoewel ik beland in een voorwoord op een boek waarvan ik denk, ga ik dat nu wel of niet lezen. Zijn voorwoord verbaast me, hij komt uit een familie waar nooit gelezen werd.
    Maar zijn voorwoord overtuigt me en ik volg zijn pad.

    Dit kost wel enige tijd om hier een zinnig oordeel over te vellen.
    maar dat volgt dan later wel zal ik beloven.

    Liked by 1 persoon

  19. “Vlak na de geslachtsdaad voel je opeens minachting voor degene die je zojuist nog in extase gebracht hebt.” Nee, ik citeer dit. Ik zou ook niet durven te zeggen: “ach, dat hebben we allemaal weleens”. Jullie?

    Like

  20. Toe maar, al bijna 400 views in de luttele uren na plaatsing. Kan met mijn wat suggestieve clickbait promotie op Twitter te maken hebben maar toch. En er wordt weinig gebounced (binnen een klein aantal seconden weggeklikt). Gemiddeld ruim 5 minuten op het verhaal. Da’s veel.

    Like

  21. Ik luisterde gisteren weer eens naar FranceInter, de ouwehoerradio. Tussen mijn stadje en Reims hoorde ik een verrassend geluid. Zeker na het lezen van Bayard, die denkt dat om met zijn moeder te vrijen iedere jongen zijn vader wil doden, en dat alstie niet tot de daad overgaat ( deel 3 van het feuilleton) je van mazzel spreken mag.
    Het programma ging over een boek: l’autre loi de la jungle. Een jonge bioloog zette Darwin in een breder perspectief. Das niet nix. Hij stelt dat er naast de ´survival of the fittest’ een veel breder perspectief is voor alles wat leeft. Het principe van de solidariteit, de wederzijdse hulp. Sinds de oerknal hebben organismen, bacterien en later planten en dieren samen gewerkt om het leven in stand te houden. Niet het specifieke leven van een soort, maar het leven. Dit principe is veel groter en veelomvattender dan het recht van de sterkste. Hij verklaarde het door aan te geven dat Darwin zijn onderzoek in ZuidAmerika deed, en de Rus (alweer een rus) die hij bestudeerde in Siberie.
    Daar was de solidariteit veel meer nodig dan in het natuurrijke zuiden.
    Daarna gaf hij aan dat dit misschien interessant was om het naar de psychologie, filosofie en sociologie over te planten.
    En toen was ik aangekomen en ging ik mijn nieuwe klant bezoeken.

    Na Tolstoïevski misschien een verademing om te lezen.

    Ik hoop niet dat dit er nu drie keer staat. Mijn ipad is even van het padje

    Liked by 2 people

  22. Nee, het staat er keurig eenmaal. Ipadjes van het padje (en weigerende BlackBerries, ah nostalgie!) laten reacties juist helegaar in het niets verdwijnen. Regelmatig meegemaakt, afklopicoontje. Nee, dan liever drie keer hoor. Schrappen kan ik als de beste. Desgevraagd en als het nodig is.

    Qua inhoud: ja, interesting, en was het maar waar zou je bijna denken. Solidariteit, elkaar helpen als een Grote Natuurwet. Het “samenwerken” van organismen is niet meer dan het elkaar opvreten, zonodig, en dan net niet zo veel dat het tafeltje morgen niet meer gedekt is. Lijkt me. Als zodanig passen zowel het recht van de sterkste (degene die de andere organismen het best gebruikt plant zich het beste voort en wordt ook steeds beter) als dit collectieve overlevingsrecht naadloos in elkander. Of het nou in soortenrijk Zuid-Amerika of de soortenarme steppe in Rusland is. In het ene geval moet je wat harder knokken en ook voorzichtiger zijn dan in het andere. Denk ik dan weer, filosoofje in de dop die ik me d’r eentje van jullie ben. Wat jij, Verplicht (naam)? 🙂

    Like

  23. Hier is de link naar de jonge bioloog, Padro, man man wat lult hij uit zijn nek. Menselijke eigenschappen (altruisme, elkaar belangeloos helpen) overplanten op de natuur. Ja, daar zijn al meer biologen de mist mee ingegaan (pun intended).

    Het juiste verhaal staat hierboven dus. Geen twee wetten, maar twee onderdelen van een en dezelfde overlevingswet: keihard mekaar opvreten maar niet zo ver gaan dat je morgen niet meer te eten hebt. Heeft niets met goedertierenheid te maken, was het maar zo. Maar ja, ik ben maar een simpel blogbaasje, niemand luistert naar mij. Heb ik weer.

    Like

  24. Met aandacht gelezen, wat me trof was dit:
    “Na 37 pagina’s Freud komt op pagina 108 de aap uit de mouw: deze zelfdestructie verklaart zich beter met de theorie van de dubbele personen in een lichaam. A vindt het slecht wat B. doet en geeft hem aan bij de pliesie. Eenvoudiger dan de 37 bladzijden Freud.”
    Poepoe 😀
    De MULO die ik bezocht bood heel wat gemakkelijker literatuurlessen, Drei Männer in Schnee op zijn Duits. ☻

    Liked by 1 persoon

  25. Ja Bertie, het wezen van het boek. Bayard komt met ongeloofelijk knappe, intelligente en erudiete verklaringen van het werk van T. En zegt dan in de conclusie dat het beter anders verklaard kan worden.
    De enige reden voor mij om het boek te lezen is de bloemlezing uit het werk van veel Russische schrijvers. Het is een beetje of Einstein zijn hele relativiteits theorie opschreef en besloot met: Niet

    Liked by 2 people

  26. Knap werk lummel, dat boek in het Frans lezen en de krenten uit de pap te vissen.
    Ik heb Freud zelf in het Duits gelezen, en kan niets anders zeggen dan dat hij een onderhoudend schrijver was. Zijn theorieën had hij deels van tijdgenoten, zijn patiënten evenzogoed. Breuer was ook leuk om te lezen. En de biografieën natuurlijk.

    Die Bayard, ik zou er niet aan beginnen. Zeg ik te laat.

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s